Son Haberler
Anasayfa » Köşe Yazıları » Atatürk’ün maaşı

Atatürk’ün maaşı

KURTARDI MI SOYDU MUAtatürk zamanindaki para degerini karsilastirabilmek için, kıyaslama yapmak gerekecek. Hesapları altın üzerinden yapacağım. Reşat altını (Reşat lira diye de bilinir) ile hesaplama yapacağım. Reşat altını 7.20 gram ağırlığında. Hala bile alım satımı bulunan bu altının bugünkü adet fiyatı 640 TL civarında.

Şimdi bu iki temel bilgiyi paylaştıktan sonra 23 Nisan 1920’den sondaki milletvekili ve reisicumhur maaşlarına bakalım.

İlk Meclis’in temeli Meclis-i Mebusan’dan atıldığı için onların maaşları da 1293 Kanun-u Esasi’nin 76. maddesine dayanılarak 9 Mart 1916’da çıkarılan kanuna göre belirlenmişti.

Osmanlı döneminde milletvekillerinin maaşı (II. Meşrutiyet sonrası) yıllık ödenek 500 lira idi. Yolluklar da 40 lira aylıklı bir devlet memurunun maaşına göre hesaplanıyordu.

Meclis’in açılışının üzerinden 5 ay bile geçmeden Büyük Millet Meclisi, maaşlarını düzenleme yoluna gitti. 5 Eylül 1920 tarih ve 18 Sayılı Nisab-ı Müzakere Kanunu (meraklıları için yazmış olayım: Düstur 3, Cilt: 1, sayfa 57) yıllık ödeneği 1.250 liraya çıkardı. Yolluk ödeneği bu aşamada değiştirilmedi. Meclise devam edenlere ayrıca aylık 100 lira ödenek verilmesi kararlaştırıldı.

Durun bitmedi.

17 Şubat 1921’de 98 Sayılı Kanun ile aylık 100 lira olan ödenekler 200 liraya çıkarılması kararlaştırıldı. Bu sırada memur maaşları ise hâlâ 9 Mart 1916’da çıkarılan kanuna göre aylık 40 lira olarak ödenmekte idi. Yani maaşları dışında sadece Meclis’e devam ettikleri için aldıkları ödenek memur maaşının kaç lira olduğunun hesaplamasını size bırakıyorum.

Durun daha bitmedi.

16 Ekim 1922 tarih ve 272 Sayılı Kanun ile de yolluklar düzeltilme yoluna gidildi. Yolluklar da 40 lira memur maaşı yerine 100 lira üzerinden hesaplanmaya başlandı.

Durun daha bitmedi.

Birinci Meclis, görev süresi tamamlanmadan bir adım daha attı. 8 Mart 1923’te 315 Sayılı Kanun ile bir düzenleme yoluna daha gitti. 1Yıllık ödenekte küçük bir artırım yoluna gitti. 1.250 lira olan ödenek 2.400 liraya çıkarıldı.

Belki sıkıldınız ama ben yazmazsam çatlarım. İkinci Meclis’in yeni üyeleri göreve başladıktan kısa bir süre sonra ne yaptı biliyor musunuz? 23 Şubat 1924 tarih ve 421 Sayılı Kanun ile bu defa 2.400 lira olan yıllık ödenekleri 3.600 liraya yükseltti.

1924’te bir Reşat altının fiyatı 5.3 lira idi. Memur maaşının 2.5 katı tutarındaki aylık ödenekleri katmazsanız sadece yıllık maaşla 680 Reşat altını alınabiliyordu. Yani bugünkü rakamla 435 bin 200 lira.

Milletvekillerinin genel bütçeden aldığı oranı hesaplamak için 1920 bütçesini de sizinle paylaşayım. 28 Şubat 1921’de kesinleşen verilere göre 1920 yılı bütçesi 63 milyon 18 bin 354 lira gidere karşılık 51 milyon 388 bin 626 lira gelirle kapatıldı.

(Türkiye’nin 2012 yılında bütçe giderleri 350 milyar 948 milyon, bütçe gelirleri 329 milyar 800 milyon, bütçe açığı 21 milyar 103 milyon, faiz dışı fazla da 29 milyar 146 milyon lira olacak.)

Bu sırada halkın durumunu merak edenler varsa bir cümle paylaşayım.

7 Ağustos 1921’de yürürlüğe giren Tekalüf-ü Milliye (Milli Yükümlülük) gereğince halk elindeki yiyecek, giyecek ve araçlarının yüzde 40’ını, hayvanlarının 5’te birini devlete bağışlıyordu. Bunun dışında her aile bir askeri giydiriyordu.

Atatürk’ün maaşına ilişkin de bazı bilgiler paylaşayım.

İlk Meclis’te Mustafa Kemal Atatürk “Meclis Başkanı” sıfatını taşıdığı için aldığı maaş, vekillerden çok farklı değildi. Devamını ise 26 Ağustos 1924’te kurulan İş Bankası’nın Etlik’teki arşivinden aktarayım.

2 Nolu hesabın sahibi olan Atatürk’ün Köşk’teki ilk maaşı 5 bin lira idi. Cumhurreisi ayrıca aldığı 7 bin liralık “fevkalade tahsisat” (olağanüstü ödenek) ile birlikte 12 bin lirayı buluyordu.

Daha sonra bu maaşa 1927’de 2 bin 480 liralık bir zam daha yapıldı. Böylece aldığı rakam 14 bin 480 lira oldu.

7.20 gramlık Reşat altını aynı yıl 8.2 lira idi. Yani 1766 Reşat altını alıyordu.

Reşat altının bugün hala alınıp satıldığını en başta yazmıştım. Fiyatının da 640 lira olduğunu belirtmiştim. Hesaplayabildiniz mi? 1 milyon 130 bin 240 TL.

Yalnız Atatürk’e haksızlık etmeyelim. Bu paranın hepsini Atatürk harcamıyordu. Köşk’ün giderleri de bu paradan harcanıyordu. O yıllarda Çankaya Köşkü’nde 34 kişi ile başlayan personel 90 kişiye kadar çıkmıştı. Bunların ödemesi de bu paradan yapılıyordu.

Atatürk’ün bir de baktığı isimler vardı. Onlara aylık ne ödendiği de bir çok kez açıklandı. Onlar da şöyle:

Makbule (Atadan) hanıma 1927-1938 arası her ay 200 lira;

Bülent Nejat hanıma 1927-1928 yıllarında ayda 100 lira;

Fahima Nejat hanıma 1930-1932 yıllarında ayda 100 lira;

Yaşar (Okur)’a 1931-1938 yılları arasında ayda 100 lira;

Yüzbaşı Hüsnü Erkin’e 1931-1938 arası ayda 100 lira

Tablo böyle. Söyleyeceklerim bugün için de geçerli, dün için de. Sevecekseniz de, kızacaksanız da bilip öyle sevin, ya da öyle kızın.

Ünal TANIK / Rotahaber

unaltanik@gmail.com

Google Aramaları

  • reşat altın
  • atatürk\ün maaşı ne kadardı
  • atatürkün maaşı ne kadardı
  • atatürk ün maaşı
  • atatürkün maaşı ne kadar
  • atatürk maaşı
  • atatürk maas
  • atatürk zamanı milletvekili maaşları
  • atatürk son aldığı maaş
  • atatürkün maışı ne kadar

5 yorum

  1. yazını kimse okumamış kimse yorum yapmamış şmd dikkatimi çekti cevap vereyim dedim.tarih bilgine hayranım yanlız ATATÜRK vefat ettiği zaman maaşını gemiciklere yatırmak yerine senin tarih diye anlattığın saçmalıkları düzeltmek amacıyla TÜRK TARİH KURUMUNA ve TÜRK ULUSUNA bıraktı.tarihi anlatıyosan önce öğren ondan sonra gel.ayrıca reşat altının o günkü ve bugun ki değeri arasında dağlar kadar fark var.günümüze göre hesaplayıp yorumlayıp uydurma yazılar yazarak insanlara yanlış bilgi verme (gerçi kimse okumamış!!!) buraya çıkıp yazar ayakları yapma.

  2. Arkadas, o zaman bir resat ile ne kadar ekmek alinirdi onuda yazarsen iyi olur , birde o zaman rusvet ihaleye fesat karistirmak gibi ek gelirleri olmayan bir sistem icin maaslar son derece az gozukuyor , cunku yazdiklarin maas degil odenek. Aklinin almayacagi haberler yazma bence

  3. Bizim şimdikilerin maaşının yanında hiç sayılır :D

  4. paranın zaman değerini bilmeyenler yorum yapmasınlar buraya…

  5. Zaman, mekan, ekonomi konusunda çok aşmışsın. Analizlerin çok hayran bırakıcı. Sizin gibi yüksek mertebeye erişmiş insanlar sayesinde kendini Hak’ka adamış, dürüst, herkese eşit mesafede olan, halkı soymamış, hiç bir mal varlığı olmayan, olmayan miraslarını halka bırakmış ultra müslüman devlet adamları edindik sayesinizde.

    Çoğunluğun senin gibi böyle akıllı, analitik düşünme kabileyitine sahip olduğu bir ülkede ancak bu kadar güzel şeyler olabilir. Müslüman ülkelere baktığımda da eşitliğin, barışın, zenginliğin, adaletin, mutluluğun, eğitimin, bilimin, kadın haklarının bu kadar gelişmesinin, dünyanın ilk sıralarında bulunmalarının nedenini çok net anlıyorum.

    Çok şanslıyız çoook.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Closetakipet
Bu sadece siteye ilk girişinizde çıkar. Beğenerek bize destek çıkabilirsiniz.

Facebook Sayfalarımız
Twitter
Youtube Kanallarımız