Son Haberler
Anasayfa » Köşe Yazıları » Ata’ya pahalılık zammı

Ata’ya pahalılık zammı

2000’de bir belgesel çalışması için Türkiye İş Bankası arşivine girmiştim. Bankanın Ankara Etlik’teki arşivinde Atatürk’ün cumhuriyetin ilk döneminde kullandığı hesap defterini bulmuştuk.

“2” no’lu bu hesap cüzdanında Ata’nın hesap dökümü vardı.

Köşk’teki ilk maaşı 5 bin lira idi…

Cumhurbaşkanı ayrıca 7 bin lira da “fevkalade tahsisat” alıyordu.

Toplam maaşı 12 bin lirayı buluyordu.

1927’de çıkarılan bir kanunla bu maaşa 2 bin 480 lira “pahalılık zammı” yapıldı.

Böylece maaş 15 bin liraya yaklaştı.

Şöyle bir hesap yapalım:

1927’de bir Reşat altını 8,2 liraydı. Yani Ata, maaşıyla 1765 altın alabiliyordu.

Bugün Reşat altınının 210 YTL olduğu göz önüne alınırsa Atatürk’ün 1765 altınının bugünkü değeri 370 bin YTL oluyor.

Yalnız hemen şu notu düşelim:

O dönemde Köşk’teki müstahdemin, yaverlerin, muhafız polislerinin iaşesi ve Köşk’ün diğer masrafları da Atatürk tarafından karşılanıyordu.

Başvekil ve vekillere ödenen harcırah cumhurbaşkanı için söz konusu olmadığından seyahatlerde ulaşım dışındaki, yemek ve içki dahil bütün masraflar, tamamen kendi kesesinden çıkıyordu.

Üstelik Atatürk’ün maaşı da hep böyle gitmedi. Zamanla kesintiler arttı.

Atatürk döneminde Çankaya Köşkü’nün mutemeti Hasan Rıza Soyak’a (“Atatürk’ten Hatıralar”, YKY, 2004, s. 655) göre 1931 yılında Ata’nın maaşından yapılan toplam kesinti 1293 liraydı.

Bu kesintiden sonra kendisine net 13 bin 186 lira kalıyordu.

1932’de çıkan bir yasayla yüksek maaşlılara ağır vergiler kondu. Bu vergilerle cumhurreisinin maaşından kesilecek vergi miktarı 5 bin 401 liraya çıktı. Artık Atatürk’ün maaşının da üçte biri kesintiye gidiyordu.

Bu kesintiyle Ata’nın eline geçen para 9 bin 78 liraya düştü.
Ama Atatürk, düzenli maaşından daha fazlasını İş Bankası’ndaki hisse senetlerinin temettülerinden kazanıyordu. Ayrıca satın alıp işletmesini üstlendiği çiftliklerin gelirleri vardı.

Kendisi, bunlardan iyi bir gelir elde ettiği için, maaşının bir kısmını -muhtemelen geçinmekte güçlük çeken- yakınlarına dağıtıyordu.

Banka hesaplarına bakılırsa Makbule’den Bülent Nejat’a, Yaşar Bey’den Hüsnü Yüzbaşı’ya kadar pek çok isim, Atatürk’ten maaş şeklinde aylık alıyordu.

Yardımdan en büyük payı Ata’nın yakın dostu, Başvekili İsmet Paşa aldı.

Hesap cüzdanına göre bu yardım 1925’te ayda 1000 liraydı -ki o dönem bu para, İş Bankası’nın kurucu Genel Müdürü Celal Bey’in aylık maaşına eşitti ve 122 Reşat altını değerindeydi.

Günümüzde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın maaşının (7 bin 690 YTL) 37 Reşat altını olduğu düşünülürse, Atatürk’ün her ay başvekiline bugünkü başbakan maaşının üç katı değerinde yardım yaptığı anlaşılır.

Üstelik 1929’dan itibaren bu yardım 2 bin liraya çıkarıldı.

Daha da ilginci şu:

Atatürk, İnönü’ye küstüğü 1937 yılında, ona yaptığı yardımı 3 bin liraya çıkarmıştı.

Can Dündar, Milliyet (22 Ekim 2006)

Google Aramaları

  • can dündar atatürk din
  • turan bayrağı

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*