Son Haberler
Anasayfa » Genel » BÜROKRATİK DIŞ SİYASET ANLAYIŞI HAKKINDA YARDIMCI NOT

BÜROKRATİK DIŞ SİYASET ANLAYIŞI HAKKINDA YARDIMCI NOT

BÜROKRATİK DIŞ SİYASET ANLAYIŞI HAKKINDA YARDIMCI NOTTürkiye’de Cumhuriyet sonrasının en az tartışılan icraatları dış siyasetle ilgili olanlardır. Dış siyasetle ilgili her nazik durum, çok uzun süre muhalefet partilerinin iktidarın siyasetini destekledikleri yolunda beyanatları ile neticelenmiştir.

Dış siyasetle ilgili en sert tenkitler Lozan Antlaşması’nın müzakereleri sırasında yapıldı. I. Türkiye Büyük Millet Meclisi kadrosu antlaşmayı kabule yanaşmayınca, meclis üyeleri yenilenmiş ve 50 yıllık statik Türk dış siyasetinin en önemli belgesi olan Lozan Antlaşması böylece tasdikten geçmiştir.

Millî Mücadele’yi yürüten Büyük Millet Meclisi kadrosunca kabul görmeyen Lozan Antlaşması, sonraki dönem meclislerinin toz kondurmadıkları bir “dış siyaset zaferi anıtı”oldu. Çok partili döneme de miras olarak kalan Lozan ve “Yurtta sulh, cihanda sulh”diplomasisi, geçen zaman içinde değişikliğe uğramak şöyle dursun, daha statik, kalıpçı ve dışa bağlı (mahkûm derecesinde bağlı) kuyrukçu bir bünyeye sahip oldu.

Türk dış siyaseti statikti, çünkü dünyada hiçbir kuvvet dengesi değişikliği olacağı hesaba katılmadan 1923’ün şartlarını bölgede hassasiyetle korumak esasına dayanıyordu. 1923’ün şartlarını empoze eden güçlü devletlerin yavaş yavaş güçlü olmaktan çıkışları da dış siyaset yürütücülerimiz tarafından görülmedi veya görülmek istenmedi. Neticede aleyhimize yeni durumlar belirdikçe siyasilerimiz dışa dayalı blokçu siyasete ağırlık verdiler. Aslında belirtmek istediğimiz, dışa bağlılığın dış siyasetimize sonradan musallat olmadığıdır.

“Dışa bağlılık ve kuyrukçuluk Lozan’ın özünde vardır”
demekle bazılarına hâlâ ters gelen bir hükme sahip olduğumuz söylenebilir.Artık böyle görünüş bizim için önem taşımamakla beraber, kanaatimizi doğrulayan bir örnek olayı burada tahlil etmeyi de büsbütün lüzumsuz görmüyoruz.

Gerçekten, Kıbrıs meselesini Batılılara izah etmekle vazifelendirilen bürokratik partinin dış siyaset uzmanı bir Prof. yarım asırlık Cumhuriyet dış siyaseti konusunda bir hayli yararlı ipuçları vermektedir.

The Times’da yer alan habere göre mezkur Prof. “Atatürk’ün Musul’u Irak’a devrederken gösterdiği cesaretten bahsetmiş, böylece Atatürk “savaşın yeniden başlamasını önlemeyi başarmış, petrol yataklarının geliştirilmesinin barış içinde devam ettirilmesini sağlamış”.

Bu cümlelerle Cumhuriyet dış siyasetinin en önemli ilkesi, dış siyaseti yürütecek eleman yetiş-tiren bir müessesede vazife yapmış bir Prof. (S.B.F. Siyasi Tarih kürsüsünde idi) tarafından açıklığa kavuşturulmaktadır. Anlaşıldığına göre Musul’un Irak’a (aslında ingilizlere) bırakılması “Yurtta sulh, cihanda sulh” şiarının bir sonucudur.

Böylece iki neticenin istihsal olunduğu ifade ediliyor:

I. Musul’un ingilizlere verilmesiyle savaşın yeniden başlaması önlenmiş,

II. Petrol yataklarının (İngilizlerce) geliştirilmesinin barış içinde devam ettirilmesi sağlanmış…

Diplomasi lisanının nezaketi icabı sayın uzman gerçeği değişik bir şekilde ifade etmektedir.Şöyle ki, Türkiye emperyalizm taraflısı bir siyaset izleyerek Musul’u İngilizlere vermiştir. Böylece İngilizlerin ve diğer emperyalist ortaklarının petrol yataklarını hiçbir zorluğa uğramadan -barış içinde- sömürmeleri sağlanmıştır. Mezkur Prof. başka bir ipucu daha veriyor: O’na göre Lozan Antlaşması’nın en önemli bölümü, İngiltere’nin Kıbrıs’a ortak olmasını Türkiye’nin onaylamasıdır (İngiliz hâkimiyetinin tasdiki olacak, bir yanlış anlaşılma olabilir).

Ve dilin, kalemin ucunda zaptedilmez bazı sorular düğümlenir:

• En önemli bölümü, kendi toprağını müstemlekeci bir devlete teslim etmek olan bir antlaşmanın önemine inanılabilir mi?•

“Atatürk’ün Musul’u devrederken gösterdiği cesaret”e karşılık kim kimin hakkını, ne hakla,kime, neye karşılık devrediyordu sorusunu sormak cesaretinin neticesi ne olabilir?

Kaynak:Batılılaşma İhaneti – Mehmed Doğan syf;135-136

Google Aramaları

  • siyasi tarih Lozan
  • dűstur dergisi lozan
  • Lozan\da Kıbrıs müzakereleri

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*