Son Haberler
Anasayfa » Genel » Cumhuriyet’in Osmanlı’dan devraldığı sınai mirasdan söz edilebilir mi?

Cumhuriyet’in Osmanlı’dan devraldığı sınai mirasdan söz edilebilir mi?

Cumhuriyetin Osmanlıdan devraldığı sınaimirasdan söz edilebilrmi?Cumhuriyet’in devraldığı sınai mirasa gelince, öncelikle Osmanlı sınaî tecrübesi Cumhuriyet yönetimince kesintiye uğratılmadan devralınarak devamlılığın sağlanmış olduğunu belirtmek gerekir. Çünkü bir çok Osmanlı fabrikası ve bunların makineleri ve memurları Türkiye Cumhuriyeti’nce miras alınarak öncülük ve tecrübenin çekirdeğini oluşturmuştur. Burada yine belirtilmesi gereken bir husus bir çok tarihçi tarafından Osmanlı için gerileme ve çöküş olarak görülen 19. yüzyıl, aslında ekonomik ve sosyai açıdan modern Türkiye’nin görüntüsünü oluşturacak büyük değişimin şekillenmeyi başladığı bir dönemin vizyonunu sergilemektedir. Clark’ın ifadesiyle Cumhuriyet Türkiye’si’nde uygulanan devletçiliğin önemli yönleri, kaynağını 1840’ların sanayileşme ça balarında bulmaktadır.
Cumhuriyet’in devraldığı sanayi müesseselerinin durumunu 1921 yılında Ankara hükümetinin yaptığı sanayi sayımlarından izlemek mümkündür. Ancak bu sayım o zaman millî hudutlar dahilinde bulunmayan İstanbul, İzmir, Adana, Bursa gibi sanayi kuruluşlarının yoğun olarak yer aldığı şehirleri kapsamamaktadır. İktisat Vekaleti, vilayetlere gönderdiği bir tamimle sınai işletmelerin adedi, bunların çalıştırdıkları işçilerin sayısı ve istihsal miktarları hakkında bilgi istemiştir.
Sayım küçük müesseseleri de kapsayan bir tür iş yeri sayımıydı. Sayıma göre mensucat sanayiinde 20057, deri sanayiinde 5347, maden sanayiinde 3273, ağaç sanayiinde 2067, gıda sanayiinde 1273, toprak sanayiinde 704, kimya sanayiinde 337 olmak üzere toplam 33058 müessese bulunmaktadır. Bu müesseselerde toplam 76216 işçi istihdam edilmektedir. En fazla işçi mensucat sanayiinde olup sanayii sektöründe toplam istihdamın % 46.34’ünü karşılamaktadır.
Müessese başına işçi sayısı 2-5 arasında değişmektedir. Kimya sanayiinde toplam 337 müessese bulunmaktadır. Bunun 131’i yağ, 80’i sabun ve 126’sı kimya sanayiinin alt kollan içinde bulunan diğer sanayilerdir. Toplam 802 kişi kimya sanayiinde çalışmakta, bunun 341’i yağ, 220’si sabun, 241’i diğerlerinde çalışmaktadır. Sayım sonuçlarının işyeri başına ortalama olarak 2-5 arasında çalışan insan göstermesi, sayımın kapsadığı alanlarda kendi başına veya aile emeğinin yardımıyla çalışan küçük üreticilerin dışında ücret-emek ilişkisine dayanan sanayi üretiminin yok denecek kadar cılız olduğunu gösterir. Halbuki 1913-1915 sayımında kuruluş başına ortalama işçi sayısı 53 idi. Bu çerçevede 1913-15 sayımının kapsadığı kuruluşlara göre Anadolu sanayiinin karşılaştırılamayacak kadar küçük ölçekli
olduğu söylenebilir.
Diğer taraftan imalattaki küçük üreticiliğin yarısı da dokuma ve halı tezgahları ile terzi dükkanları ile ilişkiliydi. 1913 sayımı sadece 1300 makine tezgahı gösterirken 1921 sayımının 16000 el dokuma tezgahını göstermesi dokuma sanayiinde çalışan küçük üreticiliğin 19. yüzyılda uğradığı yıkıma karşın önemini bir ölçüde koruduğu anlaşılmaktadı
Bilinmeyen Osmanlı – Ahmet Akgündüz

Google Aramaları

  • sultan abdülhamit han

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*