Son Haberler
Anasayfa » Kitaplardan Alıntılar » Hilafetin Kaldırılması Türk-Kürt Kardeşliğinin Sembolünü Kaldırdı

Hilafetin Kaldırılması Türk-Kürt Kardeşliğinin Sembolünü Kaldırdı

Martin van Burinessen’e göre, “Hilafetin kaldırılmasıyla birlikte, Türk-Kürt kardeşliğinin en önemli sembolü ortadan kalkmış oldu. Ankara Hükûmetini din dışı olarak suçlamak mümkün hale geldi ki, bu suçlama hükûmetin aldığı diğer bazı kararlarla da desteklenir gibi gözüküyordu. Bu argüman, İslâm’a kuvvetle bağlı olan Kürtler için diğer herhangi bir argümandan daha etkiliydi.”

(Agha, Shaik and State: On the Social and Political Organization of Kurdistan, s. 281.)

Ortadoğu uzmanı Prof. Nader Entessar da Hilafet’in kaldırılmasının Kürtlerin kendi sosyal yapılarındaki sarsıntısına işaret ederek şu yorumu yapar:

“Halifeliğin 1924 yılında kaldırılması Osmanlıların Müslüman ‘ümmet’ kavramını zayıflattı… Kürt dinî ve aşiretsel liderleri kendi otoritelerini Sultan ve Halife kurumlarından aldıkları için, bunların ortadan kaldırılması kendilerinin de güncel ve spritüel meşruiyetlerini ortadan kaldırdı. Bunun sonucu olarak da Türkiye Cumhuriyeti Kürt kimliğinin tüm ifadelerini yasakladı… Kürt kimliğine yönelik bu tehdit, Kürtleri birbirleri ile çelişen, bazen tamamen zıt noktalarda bir araya getirerek onları Cumhuriyet Türkiye’sine yönelik ortak bir mücadele birleştirdi.”

(Nader Entessar, Kurdish Ethnonationalism, Boulder, CO, Lynne Rienner Publishers, 1992, s. 83 )

David McDowall da, 3 Mart 1924’ün bir dönüm noktası olduğu görüşündedir:

“Bu, [Hilafetin kaldırılması] asıl darbe oldu… Bu, Kürtler’in Türklere karşı duyduğu son ideolojik bağı da kopardı. Dini okulların, yani medreselerin ve küttapların kapatılması ise, çoğu Kürt için geriye kalan son eğitim kaynağını da ortadan kaldırmış oldu. Türkiye’nin 1912-22 arasındaki savaş yıllarını aşmasına neden olan Kürtler, bu kez onun düşmanları haline geldiler… Bunlar, dini yönelimli şeyhler ve eski Hamidiye ağalarıydı ki, Halife’nin savunulmasına samimi olarak inanıyorlardı. Şimdi bu insanlar arasında, onların daha önceden en ufak bir bağlantı kurmayı kabul etmedikleri kişiler, yani
Kürt milliyetçileri, bir direniş geliştireceklerdi.

(David McDowall, A Modern History of the Kurds, s. 192)

Cumhuriyet’in ilanı ve arkasından da halifeliğin kaldırılmasının, Kürt aşiretleri arasında tepkiyle karşılandığını Uğur Mumcu da belirtir. Ancak Mumcu’ya göre halifeliğin kaldırılması, daha öncesinden gelişmekte olan Kürt milliyetçiliğinin patlama yapmasına neden olmuştur.

Mustafa AKYOL, Kürt Sorununu Yeniden Düşünmek

Google Aramaları

  • Entessar Nadir (1992) Kurdish Ethnonationalism

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*