Son Haberler
Anasayfa » Genel » M.Kemal ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

M.Kemal ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

M.Kemal ve Terakkiperver Cumhuriyet FırkasıBatı normlarına uygun bir siyasal sistemde siyasal partiler önemli unsurlardır.Bu nedenle de toplumsal insiyatifi elinde bulunan M.Kemal,Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın ortaya çıkmasından sonra,Times’in İstanbul muhabirinin yazılı sorularına verdiği cevapta ”Hakimiyet-i Milliye esasına müstenid ve bilhassa Cumhuriyeti idareye malik bulunan memleketlerde siyasi fırkaların mevcudiyeti tabidir.Türkiye’de de,yekdiğerini mürakip fırkalar tekevvün edeceğine şüphe yoktur”der.(1).Bu Türkiyede ki siyasal modernleşmenin teoriğini oluşturan önemli bir tespittir.
Ancak ne var ki,K.Karabekir tespitine göre,”M.Kemal muhalefet istememektedir”.(2)”O arzuladığı toplumsal değişimi muhalefetsiz bir süreçte gerçekleştirmeyi arzulamaktadır.Eğer muhakkak bir muhalefet gerekiyorsa,bu kendisinin kontrolünde bir muhalefet olmalıdır.Bu amaçla olacak,Terakkiperver kurulmadan önce,Halk Fırkasının bazı mebuslarından teşkil edecek bir muhalefetin hazırlığı içindedir.”(3)Fakat düşündüğünü gerçekleştirmeyi fırsat bulamadan,eski silah arkadaşlarının teşkil ettiği ve kendi kontrolünde olmayan bir muhalefet karşısında bulur.Partiyi,programını ve yöneticilerini,batılılaşma idealinin siyasal hayata yansıyan özelliği gereği ”meşru” bir gramı en hain dimağlarının mahsülü” olduğunu iddia eder.(4)
M.Kemal’in muhalefeti ”gayri meşru” gören düşünce ve tutumu,bazı konuşmalarda felsefi tarza bürünerek açığa çıkar.Balıkesir konuşması bunun önemli örneklerinden birisini oluşturmaktadır.7 Şubat 1923 tarihinde Balıkesir’deki konuşmasında siyasi partilerle ilgili görüşlerini şöyle açıklar:”Bu milletin fırkalardan çok canı yanmıştır.Şunu arz edeyim ki,memaliki sairede fırkalar behemahal iktisadi maksatlaa üzerine tessüs etmiş ve etmektedir.Çünkü o memleketlerde muhtelif sınıflar vardır.Bir sınıfın menfaatini muhafaza maksadıyla bir fırka teşekkül eder.Bu pek tabidir.Güya bizim memleketimizde deayrı ayrı sınıf varmış gibi tessüs eden siyasi fırkalar yüzünden sahit olduğumuz neticeler malumdur.Halbuki Halk Fırkası dediğimiz zaman bunun içinde bir kısım değil,bütün milletdahildir.(5)
M.Kemal,Terakkiperverin kuruluşunda ”gizli eller”(6) olduğunu gündeme getirir.Cumhuriyer sözcüğünü söylemekten bile çekinenlerin;cumhuriyeti daha doğduğu gün boğmak siteyenlerin kurdukları partiye ”Cumhuriyet” hem de”İlerici(Terakiperver)Cumhuriyet” adaını vermelerini ”komplo” teorisiyle(7) açıklamaya çalışır.İlgiçtir,onun bu komplo teorisi,sonradan ancak şu şekilde izha edilerek savunulmuştur.;”Terakkiperver kendisi gerçekten cumhuriyet ve devrimlerden yana olma konusunda içtenlikli olsa bile,varlığı ve gücü,cumhuriyetin ve devrimlerin karşıtlarını güçlendiriyor,cumhuriyete karşı çıkmayı özendiriyor,devrimlere karşı direnişlere cesaret veriyordu.”.Fakat bu,delili olmayan kişisel bir yorumdur.Acaba sahibi açısından bu yorumu haklı kılacak delil var mı?.
Bu ve benzeri soruların cevabını yorumun devamında buluyoruz;”Özellikle Başkanı Kazım Karabekir’in dindar kişiliği ve bir ölçüde tutucu dünya görüşü,kimi çevrelerde,kendisinin hiçbir zaman onaylanmamış olduğu biçimlerde yorumlanmak isteniyordu.”(8)
Kaynaklar:
(1) – Hakimyeti Miilliye,11 Kanun-ı Evvel,1340(Aralık 1924)
(2) – Kazım Karabekir – Paşaların Kavgası s.138
(3) – İnönü – Hatıralar,C-2 s;196-197
(4) Atatürk – Nutuk C-2 S;890
(5) Atatürk – Söylev ve Demeçler,C.2 S.101
(6) Atatürk – Nutuk C.2 S;889
(7)Kingross – Atatürk s;461
(8) Ateş – TÜRK dEVRİM tARİHİ S;256
 —

Google Aramaları

  • telakki perver halk fıkrası ile ilgili kitap
  • teraki perver cumhuriyet firkasinin kurulusu nda mustafa kemalin dusuncesi
  • terakkiperverin kuruluşu

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*