Son Haberler
Anasayfa » Milli mücadele dönemi paşalarının son yılları ve onlara yapılan haksızlar; » Mustafa Kemal Terakkiperver paşalarınınİzmir İstiklal Mahkemesi’ne yollanmasını emretti.

Mustafa Kemal Terakkiperver paşalarınınİzmir İstiklal Mahkemesi’ne yollanmasını emretti.

Mustafa Kemal Lazistan milletvekili Ziya Hurşit,Miralay (general) Arif Bey, Çopur Hilmi, Gürcü Yusuf, Laz İsmail ile Sarı Efe Edip (paşa) Sonra Kazım Karabekir, Ali Fuat,paşa Refet, paşa Cafer Tayyar Paşa ve Rüştü Paşa başta olmak üzere, Terakkiperver (ilerici cumhuriyet fırkası yani partisi) paşalarının ve partili milletvekillerinin tutuklanarak, yargılanmak üzere İzmir İstiklal Mahkemesi’ne yollanmasını emretti.İdamlardan kurtulan paşalardan kiminin siyasi hayatı ebediyen, kimininki Mustafa Kemal’in ölümüne kadar sona erdi

Ankara İstiklal Mahkemesi, 1924 Anayasası’nın milletvekili dokunulmazlığını düzenleyen 17. maddesini çiğneyerek, çoğu milletvekili olan 49 sanığı yargılamaya 26 Haziran 1926’da başladı.

Tutuklananlar (ve idam edilenler ) arasında Lazistan milletvekili Ziya Hurşit, Mustafa Kemal’in çocukluk arkadaşı, Samsun’a birlikte çıktığı Miralay (general) Arif Bey, Çopur Hilmi, Gürcü Yusuf, Laz İsmail ile Sarı Efe Edip (paşa)  adlı istihbaratçı vardı. Sonra Kazım Karabekir, Ali Fuat,paşa Refet, paşa Cafer Tayyar Paşa ve Rüştü Paşa başta olmak üzere, Terakkiperver (ilerici cumhuriyet fırkası yani partisi) paşalarının ve partili milletvekillerinin tutuklanarak, yargılanmak üzere İzmir İstiklal Mahkemesi’ne yollanmasını emretti.İdamlardan kurtulan paşalardan kiminin siyasi hayatı ebediyen, kimininki Mustafa Kemal’in ölümüne kadar sona erdi

(Mitçi) Kara Kemal ve Abdülkadir Bey dışındaki 13 kişi, o gece idam edildi. Kara Kemal yakalanacağını anlayınca intihar etti. ‘ Kazım Karabekir, Cafer Tayyar, Ali Fuat, Refet ve Mersinli Cemal paşalar ise cellattan kurtuldular ama kiminin siyasi hayatı edebiyen, kimininki Mustafa Kemal’in ölümüne kadar sona erdi, aileleri maddi ve manevi yıkıma uğradı, yıllarca polis denetiminde yaşadı.

Kara Çete’ diye anılan eski İttihatçılar, Ankara’da yargılandı, kanıt olmadığı halde Cavit Bey, Dr. Nazım, Ardahan mebusu Hilmi ve Nail beylere idam, Balkan Savaşları’nın ‘Hamidiye Kahramanı’, Misak-ı Milli kararının mimarı Rauf Bey’le eski İzmir Valisi Rahmi Bey de dahil yedi kişiye 10’ar yıl kalebentlik cezası verildi. İdam cezaları 26/27 Ağustos 1926 gecesi infaz edildi. Daha önce gıyabında idama mahkûm olan Abdülkadir Bey de yakalanarak idam edildi.

Rıza Nur, Atatürk muhalifleri arasında, ölçüsüz, pervasız, hatta hakaretamiz üslubuyla tanınan bir isimdir.

Meclis’in Türkçü,  kanadını temsil eden Rıza Nur;İzmir Suikasti Davası’ndan hemen sonra Paris’e kaçtı ve Türkiye’ye ancak Mustafa Kemal’in ölümünden sonra dönebildi. Paris’teki Biblioteque Nationale ve Londra’daki British Museum’a, 1960 yılından önce yayımlanmamak kaydıyla teslim ettiği dört ciltlik tartışmalı eserini (hayatım ve hatıratım) 1929-1935 arasında kaleme aldı.

Dr. Rıza Nur’un canlı, renkli, ve ‘sansürsüz’ anlatımları,(kitabı) dönemin resmi tarih tarafından yer verilmeyen yanlarını kavramak açısından önemli bir kaynaktır.

(Tarihçi , Ayşe hür – radikal gazetesi)

 

Google Aramaları

  • ataturk ve efe yusuf

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*